ഹുബ്ബുന്നബി (ﷺ)_ ഖാദീ ഇയാദ് (റ) യുടെ കിതാബുശ്ശിഫായിൽ നിന്ന് :من كتاب الشفا بتعريف حقوق المصطفى

ഖാദീ ഇയാദ് (റ) യുടെ കിതാബുശ്ശിഫായിൽ നിന്ന് :

من كتاب الشفا بتعريف حقوق المصطفى

വിഷയം : *ഹുബ്ബുന്നബി (ﷺ)*

الفصل الرابع عَلَامَةِ مَحَبَّتِهِ ﷺ 

അധ്യായം നാല്: നബി ﷺ യോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ അടയാളം.

​اعْلَمْ أَنَّ مَنْ أَحَبَّ شَيْئًا آثَرَهُ وَآثَرَ مُوَافَقَتَهُ وَإِلَّا لَمْ يَكُنْ صَادِقًا فِي حُبِّهِ، وَكَانَ مُدَّعِيًا» فَالصَّادِقُ فِي حُبِّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَظْهَرُ عَلَامَةُ ذَلِكَ عَلَيْهِ.

​അറിയുക: ഒരാൾ ഒന്നിനെ സ്നേഹിച്ചാൽ അതിന് മുൻഗണന നൽകുകയും അതിനോട് യോജിച്ചു പോകാൻ മുൻഗണന കാണിക്കുകയും ചെയ്യും; അല്ലാത്തപക്ഷം അവൻ തന്റെ സ്നേഹത്തിൽ സത്യസന്ധനല്ല, മറിച്ച് വെറും അവകാശവാദിയാണ്. അതിനാൽ, നബി ﷺ യോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ സത്യസന്ധനായ വ്യക്തിയിൽ അതിൻ്റെ അടയാളങ്ങൾ വെളിവാകുന്നതാണ്.

​١- وَأَوَّلُهَا الِاقْتِدَاءُ بِهِ وَاسْتِعْمَالُ سُنَّتِهِ وَاتِّبَاعُ أَقْوَالِهِ وَأَفْعَالِهِ وَامْتِثَالُ أَوَامِرِهِ وَاجْتِنَابُ نَوَاهِيهِ وَالتَّأَدُّبُ بِآدَابِهِ فِي عُسْرِهِ وَيُسْرِهِ وَمَنْشَطِهِ وَمَكْرَهِهِ وَشَاهِدُ هَذَا قوله تعالى: «قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ» (سورة آل عمران آية ٣١) .

​1- അതിൽ ഒന്നാമത്തേത്: അവിടുത്തെ മാതൃകയാക്കലും, അവിടുത്തെ ചര്യ പ്രവൃത്തിപഥത്തിൽ കൊണ്ടുവരലും, അവിടുത്തെ വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും പിന്തുടരലും, അവിടുത്തെ കൽപ്പനകൾ അനുസരിക്കലും, വിരോധിച്ചവയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കലും, പ്രയാസത്തിലും സന്തോഷത്തിലും ഇഷ്ടമുള്ളപ്പോഴും അല്ലാത്തപ്പോഴും അവിടുത്തെ മര്യാദകൾ പാലിക്കലുമാണ്. ഇതിന് തെളിവ് അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനമാണ്:

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ»

 "നബിയേ, പറയുക: നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എന്നെ പിന്തുടരുവിൻ; എങ്കിൽ അല്ലാഹു നിങ്ങളെ സ്നേഹിക്കും." 

​٢- وَإِيثَارُ مَا شَرَعَهُ وَحَضَّ عَلَيْهِ عَلَى هَوَى نَفْسِهِ وَمُوَافَقَةِ شَهْوَتِهِ. قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: «وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَالْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ ( سورة الحشر اية ٩) .

​2- അവിടുന്ന് ശർഅ് ആക്കിയതിനും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതിനും തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഇച്ഛകളെക്കാളും താല്പര്യങ്ങളെക്കാളും മുൻഗണന നൽകൽ. അല്ലാഹു തആലാ പറഞ്ഞു:

وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَالْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ

 "അവർക്ക് (മുഹാജിറുകൾക്ക്) മുമ്പായി മദീനയിൽ വാസസ്ഥലവും ഈമാനും സ്വീകരിച്ചുവെച്ചവർ (അൻസാറുകൾ); തങ്ങളിലേക്ക് ഹിജ്റ വന്നവരെ അവർ സ്നേഹിക്കുന്നു. അവർക്ക് നൽകപ്പെട്ടതിൽ യാതൊരു ആവശ്യവും തങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിൽ അവർ കണ്ടെത്തുന്നുമില്ല. തങ്ങൾക്ക് കടുത്ത ദാരിദ്ര്യമുണ്ടായാൽ പോലും സ്വന്തം ശരീരങ്ങളെക്കാൾ അവർ മറ്റുള്ളവർക്ക് മുൻഗണന നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു."

​٣- وإسخاط العباد في رضا الله تعالى. قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ (رواه الترمذي) : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا بُنَيَّ إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَتُمْسِيَ لَيْسَ فِي قَلْبِك غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ» .. ثُمَّ قَالَ لِي: «يَا بُنَيَّ وَذَلِكَ مِنْ سُنَّتِي وَمَنْ أَحْيَا سُنَّتِي فَقَدْ أَحَبَّنِي.. وَمَنْ أَحَبَّنِي كَانَ مَعِي فِي الْجَنَّةِ» . فَمَنِ اتَّصَفَ لهذه الصفة فهو كامل المحبة لله وَمَنْ خَالَفَهَا فِي بَعْضِ هَذِهِ الْأُمُورِ فَهُوَ نَاقِصُ الْمُحَبَّةِ وَلَا يَخْرُجُ عَنِ اسْمِهَا. وَدَلِيلُهُ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي حَدَّهُ في الخمر فلعنه بعضهم وَقَالَ: مَا أَكْثَرَ مَا يُؤْتَى بِهِ!! .فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَلْعَنْهُ فَإِنَّهُ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ (رواه البخاري)

​3- അല്ലാഹുവിന്റെ പ്രീതിക്കായി പടപ്പുകളുടെ കോപത്തെ വരിക്കൽ. അനസ് ബിൻ മാലിക് റളിയല്ലാഹു അൻഹു പറഞ്ഞു (തിർമിദി നിവേദനം ചെയ്തത്): റസൂലുള്ളാഹി ﷺ എന്നോട് പറഞ്ഞു:

يَا بُنَيَّ إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَتُمْسِيَ لَيْسَ فِي قَلْبِك غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ

 "കൊച്ചു മോനേ, ആരോടും മനസ്സിൽ വഞ്ചനയില്ലാതെ / വെറുപ്പില്ലാതെ നേരം വെളുക്കാനും വൈകുന്നേരമാക്കാനും  നിനക്ക് സാധിക്കുമെങ്കിൽ നീ അങ്ങനെ ചെയ്യുക." തുടർന്ന് അവിടുന്ന്  എന്നോട് പറഞ്ഞു:

يَا بُنَيَّ وَذَلِكَ مِنْ سُنَّتِي وَمَنْ أَحْيَا سُنَّتِي فَقَدْ أَحَبَّنِي.. وَمَنْ أَحَبَّنِي كَانَ مَعِي فِي الْجَنَّةِ

 "കൊച്ചു മോനേ, അത് എന്റെ സുന്നത്തുകളിൽ / ചര്യയിൽ പെട്ടതാണ്. ആരെങ്കിലും എന്റെ സുന്നത്തിനെ / ചര്യയെ ജീവിപ്പിച്ചാൽ അവൻ എന്നെ സ്നേഹിച്ചു. ആരെങ്കിലും എന്നെ സ്നേഹിച്ചാൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എന്നോടൊപ്പമായിരിക്കും."

അപ്പോൾ ഈ ഗുണം കൈവരിച്ചവൻ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ പൂർണ്ണതയുള്ളവനാണ്. ഇനി ഇതിൽ ചില കാര്യങ്ങളിൽ വീഴ്ച വരുത്തുന്നവൻ സ്നേഹത്തിൽ കുറവുള്ളവനാണ്. എങ്കിലും സ്നേഹത്തിന്റെ വൃത്തത്തിൽ നിന്ന് അവൻ പുറത്തുപോകുന്നില്ല. മദ്യപാനത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുകയും, ചിലർ ശപിച്ചുകൊണ്ട് "ഇയാളെ എത്ര പ്രാവശ്യമാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്⁉️" എന്ന് പറയുകയും ചെയ്ത ഒരു വ്യക്തിയുടെ നബി ﷺ പറഞ്ഞതാണ് ഇതിന് തെളിവ്. നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

لَا تَلْعَنْهُ فَإِنَّهُ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ 

 "അയാളെ ശപിക്കരുത്, കാരണം അയാൾ (മദ്യപാനിയാണെങ്കിലും ) അല്ലാഹുവിനെയും അവ അവന്റെ റസൂലിനെയും സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ട്." (ബുഖാരി നിവേദനം ചെയ്തത്).

​٤- وَمِنْ عَلَامَاتِ مَحَبَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثْرَةُ ذِكْرِهِ له .فمن أحب شيئا أكثر من ذِكْره.

​4- നബി ﷺ യോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് അവിടുത്തെ കുറിച്ച് ധാരാളമായി ഓർക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുക എന്നത്. കാരണം, ഒരാൾ ഒന്നിനെ സ്നേഹിച്ചാൽ അതിനെ ധാരാളമായി ഓർക്കും.

​٥- وَمِنْهَا كَثْرَةُ شَوْقِهِ إِلَى لِقَائِهِ. فَكُلُّ حَبِيبٍ يُحِبُّ لِقَاءَ حَبِيبِهِ . وَفِي حَدِيثِ الْأَشْعَرِيِّينَ عِنْدَ قُدُومِهِمُ الْمَدِينَةَ أَنَّهُمْ كَانُوا يَرْتَجِزُونَ (غَدًا نَلْقَى الْأَحِبَّةْ مُحَمَّدًا وَصَحْبَهْ) وَتَقَدَّمَ قَوْلُ بِلَالٍ.ومثله قال عمار قبل قتله . (قتله أهل الشام اذ كان يقاتل مع علي بصفين. وكان مقتله سنة ست وثلاثين فيما رواه ابن سلمة قال: كأني انظر الى عمار يوم صفين وقد استسقى. فأتته امرأة بشربة من لبن فشربها ثم قال: اليوم القى الاحبه. ان رسول الله صلّى الله عليه وسلم عهد إلي أن آخر شربة اشربها من الدنيا شربة لبن ثم قاتل حتى قتل رضي الله عنه) وَمَا ذَكَرْنَاهُ مِنْ قِصَّةِ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ.

​5- അവിടുത്തെ കണ്ടുമുട്ടാനുള്ള കടുത്ത ആഗ്രഹം അതിൽ പെട്ടതാണ്. ഏതൊരു സ്നേഹിതനും താൻ സ്നേഹിക്കുന്നയാളെ കണ്ടുമുട്ടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. അശ്അരികൾ മദീനയിൽ എത്തിയപ്പോൾ അവർ ഇപ്രകാരം കവിത ചൊല്ലിയിരുന്നതായി ഹദീസിലുണ്ട്: "നാളെ നാം നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരെ അതായത്  മുഹമ്മദ് ﷺ യെയും അവിടുത്തെ സ്വഹാബത്തിനെയും കണ്ടുമുട്ടും." ബിലാൽ റളിയല്ലാഹു അൻഹുവിന്റെ വാക്കും ഇതുപോലെ മുൻപ് പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ടല്ലോ. കൊല്ലപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് അമ്മാർ റളിയല്ലാഹു അൻഹുവും ഇതുപോലെ പറയുകയുണ്ടായി. (സ്വിഫ്ഫീൻ യുദ്ധത്തിൽ അലി റളിയല്ലാഹു അൻഹുവിനോടൊപ്പം പോരാടുമ്പോൾ ശാമുകാരാണ് അദ്ദേഹത്തെ വധിച്ചത്. ഹിജ്റ 36-ൽ ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വധം. ഇബ്നു സലമ നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: സ്വിഫ്ഫീൻ ദിനത്തിൽ അമ്മാർ റളിയല്ലാഹു അൻഹു വെള്ളം ആവശ്യപ്പെട്ടത് ഞാൻ ഇപ്പോഴും കാണുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. അപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീ കുറച്ച് പാൽ കൊണ്ടുവന്നുകൊടുത്തു. അത് കുടിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഇന്ന് ഞാൻ പ്രിയപ്പെട്ടവരെ കണ്ടുമുട്ടും! ഈ ദുനിയാവിൽ നിന്ന് ഞാൻ കുടിക്കുന്ന അവസാനത്തെ പാനീയം  പാലായിരിക്കുമെന്ന് റസൂലുള്ളാഹി ﷺ എന്നോട് കരാർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്." പിന്നീട് അദ്ദേഹം വധിക്കപ്പെടുന്നത് വരെ പോരാടി). ഖാലിദ് ബിൻ മഅ്ദാന്റെ കഥയിൽ നാം പരാമർശിച്ചതും ഇതുതന്നെയാണ്.

​٦- وَمِنْ عَلَامَاتِهِ مَعَ كَثْرَةِ ذِكْرِهِ تَعْظِيمُهُ لَهُ وَتَوْقِيرُهُ عِنْدَ ذِكْرِهِ، وَإِظْهَارُ الْخُشُوعِ وَالِانْكِسَارِ مَعَ سماع اسمه. وقال إسحق التُّجِيبِيُّ: كَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ لَا يَذْكُرُونَهُ إِلَّا خَشَعُوا وَاقْشَعَرَّتْ جُلُودُهُمْ وَبَكَوْا. وَكَذَلِكَ كَثِيرٌ مِنَ التَّابِعِينَ مِنْهُمْ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مَحَبَّةً لَهُ وَشَوْقًا إِلَيْهِ. وَمِنْهُمْ مَنْ يَفْعَلُهُ تَهَيُّبًا وَتَوْقِيرًا.

​6- അവിടുത്തെ കുറിച്ച് ധാരാളമായി ഓർക്കുന്നതിനോടൊപ്പം, അവിടുത്തെ പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ അവിടുത്തെ ആദരിക്കലും ബഹുമാനിക്കലും ഭയഭക്തിയും വിനയവും പ്രകടമാക്കലും അതിന്റെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്. ഇസ്ഹാഖ് അത്തുജീബി പറഞ്ഞു: "നബി ﷺ യുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം അവിടുത്തെ സ്വഹാബികൾ അവിടുത്തെ കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഭയഭക്തിയുള്ളവരാവുകയും, അവരുടെ ചർമ്മങ്ങൾ വിറയ്ക്കുകയും, അവർ കരയുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. താബിഉകളിൽ പെട്ട നിരവധിയാളുകളും ഇപ്രകാരമായിരുന്നു; അവരിൽ ചിലർ അവിടുത്തോടുള്ള സ്നേഹവും ആശയും കാരണമാണ് അങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നതെങ്കിൽ, മറ്റു ചിലർ അവിടുത്തോടുള്ള ആദരവും ബഹുമാനവും കാരണമാണ് അത് ചെയ്തിരുന്നത്." [പക്ഷേ , അവരുടെ ആദരവ് ആരാധനയിലേക്ക് നയിച്ചില്ല എന്നതും അവരൊന്നും നബിയോട് പാപമോചനം തേടുകയോ  അവിടുത്തെ വഫാതിന് അവിടുത്തോട് ആവശ്യങ്ങൾ തേടുകയോ ചെയ്തില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ് ]

٧- وَمِنْهَا مَحَبَّتُهُ لِمَنْ أَحَبَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَمَنْ هُوَ بِسَبَبِهِ مِنْ آلِ بَيْتِهِ وَصَحَابَتِهِ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ .وَعَدَاوَةُ مَنْ عَادَاهُمْ وَبُغْضُ مَنْ أَبْغَضَهُمْ وَسَبَّهُمْ .فَمَنْ أَحَبَّ شَيْئًا أَحَبَّ من يحب.

​7  നബി ﷺ യെ സ്നേഹിച്ചവരെയും, നബി ﷺ യുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അവിടുത്തെ അഹ്ലുബൈത്ത് (കുടുംബം), മുഹാജിറുകളും അൻസാറുകളുമായ സ്വഹാബികൾ എന്നിവരെ സ്നേഹിക്കലും; അവരോട് ശത്രുത പുലർത്തിയവരോട് ശത്രുത കാണിക്കലും, അവരെ വെറുക്കുകയും ചീത്തവിളിക്കുകയും ചെയ്തവരെ വെറുക്കലും നബിﷺയെ സ്നേഹിക്കുന്നതിൽ പെട്ടതാണ്. കാരണം, ഒരാൾ ഒന്നിനെ സ്നേഹിച്ചാൽ അത് സ്നേഹിക്കുന്നതിനെയും അവൻ സ്നേഹിക്കും.

​وقد قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ : «اللَّهُمَّ إِنِّي أُحِبُّهُمَا فَأَحِبَّهُمَا» وَفِي رِوَايَةٍ فِي الْحَسَنِ «اللَّهُمَّ إِنِّي أُحِبُّهُ فَأَحِبَّ مَنْ يُحِبُّهُ(رواه البخاري) .

​ഹസൻ (റ), ഹുസൈൻ (റ) എന്നിവരെക്കുറിച്ച് നബി ﷺ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്: "അല്ലാഹുവേ, ഞാൻ ഇവരെ രണ്ടുപേരെയും സ്നേഹിക്കുന്നു, അതിനാൽ നീയും ഇവരെ സ്നേഹിക്കേണമേ." ഹസൻ (റ) നെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റൊരു നിവേദനത്തിൽ ഇങ്ങനെയാണുള്ളത്: "അല്ലാഹുവേ, ഞാൻ ഇവനെ സ്നേഹിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇവനെ സ്നേഹിക്കുന്നവരെ നീയും സ്നേഹിക്കേണമേ." (ബുഖാരി)

​وَقَالَ: «مَنْ أَحَبَّهُمَا فَقَدْ أَحَبَّنِي. وَمَنْ أَحَبَّنِي فَقَدْ أَحَبَّ اللَّهَ. وَمَنْ أَبْغَضَهُمَا فَقَدْ أَبْغَضَنِي، وَمَنْ أَبْغَضَنِي فَقَدْ أَبْغَضَ اللَّهَ.»

​അവിടുന്ന് ﷺ അരുളി: "ആരെങ്കിലും ആ രണ്ടുപേരെ( ഹസൻ, ഹുസൈൻ) സ്നേഹിച്ചാൽ അവൻ എന്നെ സ്നേഹിച്ചു. ആരെങ്കിലും എന്നെ സ്നേഹിച്ചാൽ അവൻ അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിച്ചു. ആരെങ്കിലും ആ രണ്ടുപേരെ വെറുത്താൽ അവൻ എന്നെ വെറുത്തു, ആരെങ്കിലും എന്നെ വെറുത്താൽ അവൻ അല്ലാഹുവിനെ വെറുത്തു."

​وَقَالَ (فيما رواه الترمذي) : «اللَّهَ اللَّهَ فِي أَصْحَابِي.. لَا تَتَّخِذُوهُمْ غَرَضًا بَعْدِي فَمَنْ أَحَبَّهُمَا فَبِحُبِّي أَحَبَّهُمْ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ فَبِبُغْضِي أبغضهم ومن آذاهم فقد آذاني. ومن آذاني فَقَدْ آذَى اللَّهَ.. وَمَنْ آذَى اللَّهَ يُوشِكُ أَنْ يَأْخُذَهُ .

​തിർമിദി നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിൽ അവിടുന്ന് ﷺ അരുളിയതായി കാണാം: "എന്റെ സ്വഹാബികളുടെ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടുവിൻ, അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടുവിൻ! എനിക്ക് ശേഷം അവരെ നിങ്ങൾ ലക്ഷ്യപ്പലകയാക്കരുത് (വിമർശനശരങ്ങൾ എയ്യരുത്). ആരെങ്കിലും അവരെ സ്നേഹിച്ചാൽ എന്നോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടാണ് അവരെ സ്നേഹിച്ചത്. ആരെങ്കിലും അവരെ വെറുത്താൽ എന്നോടുള്ള വെറുപ്പ് കൊണ്ടാണ് അവരെ വെറുത്തത്. ആരെങ്കിലും അവരെ ഉപദ്രവിച്ചാൽ അവൻ എന്നെ ഉപദ്രവിച്ചു, ആരെങ്കിലും എന്നെ ഉപദ്രവിച്ചാൽ അവൻ അല്ലാഹുവിനെ ഉപദ്രവിച്ചു. ആരെങ്കിലും അല്ലാഹുവിനെ ഉപദ്രവിച്ചാൽ അല്ലാഹു അവനെ പിടികൂടാൻ അടുത്തിരിക്കുന്നു."

​وَقَالَ (في حديث رواه البحاري وغيره) فِي فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: «إِنَّهَا بَضْعَةٌ مِنِّي، يُغْضِبُنِي مَا أَغْضَبَهَا» .

​ഫാത്വിമ (റ) യെക്കുറിച്ച് അവിടുന്ന് ﷺ അരുളി (ബുഖാരിയും മറ്റുള്ളവരും നിവേദനം ചെയ്തത്): "തീർച്ചയായും അവൾ എന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അവളെ കോപിപ്പിക്കുന്നത് എന്നെയും കോപിപ്പിക്കുന്നു."

​وَقَالَ ( في حديث رواه الترمذي عن عائشة وحسنه) لِعَائِشَةَ فِي أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ: «أَحِبِّيهِ فَإِنِّي أُحِبُّهُ.»

​ഉസാമ ബിൻ സൈദ് (റ) നെക്കുറിച്ച് ആഇശ (റ) യോട് അവിടുന്ന് ﷺ അരുളി (തിർമിദി ആഇശ റ യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്ത ഹസനായ ഹദീസ്): "നീ അവനെ സ്നേഹിക്കുക, കാരണം ഞാൻ അവനെ സ്നേഹിക്കുന്നു."

​وَقَالَ (فيما رواه الشيخان) : «آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُهُمْ» .

​അവിടുന്ന് ﷺ അരുളി (ബുഖാരിയും മുസ്ലിമും നിവേദനം ചെയ്തത്): "ഈമാനിന്റെ (സത്യവിശ്വാസത്തിന്റെ) അടയാളം അൻസാറുകളെ സ്നേഹിക്കലാണ്, നിഫാഖിന്റെ (കപടവിശ്വാസത്തിന്റെ) അടയാളം അവരെ വെറുക്കലുമാണ്."

​وَفِي حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ (أخرجه البيهقي في دلائله) : «من أحب العرب فبحبي أحبهم ومن أَبْغَضَهُمْ فَبِبُغْضِي أَبْغَضَهُمْ"

​ഇബ്നു ഉമർ (റ) നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസിൽ (ബൈഹഖി ദലാഇലിൽ ഉദ്ധരിച്ചത്) കാണാം: "ആരെങ്കിലും അറബികളെ സ്നേഹിച്ചാൽ എന്നോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടാണ് അവൻ അവരെ സ്നേഹിച്ചത്. ആരെങ്കിലും അവരെ വെറുത്താൽ എന്നോടുള്ള വെറുപ്പ് കൊണ്ടാണ് അവരെ വെറുത്തത്."

​فَبِالْحَقِيقَةِ مَنْ أَحَبَّ شَيْئًا أَحَبَّ كُلَّ شَيْءٍ يُحِبُّهُ، وَهَذِهِ سِيرَةُ السَّلَفِ حَتَّى فِي الْمُبَاحَاتِ وَشَهَوَاتِ النَّفْسِ

​യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഒരാൾ ഒന്നിനെ സ്നേഹിച്ചാൽ, അത് സ്നേഹിക്കുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളെയും അവൻ സ്നേഹിക്കും. മുൻഗാമികളായ സലഫുകളുടെ രീതി അനുവദിനീയമായ കാര്യങ്ങളിലും വ്യക്തിപരമായ ഇഷ്ടങ്ങളിൽ പോലും ഇപ്രകാരമായിരുന്നു.

​وَقَدْ قَالَ أَنَسٌ حِينَ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَتَبَّعُ الدُّبَّاءَ (دباء وهو اليقطين او القرع والدباء نوع خاص منه مستدير) مِنْ حَوَالَيِ الْقَصْعَةِ (السنة في الطعام أن يأكل الانسان مما يليه. الا في الفاكهة فله ان يتخير -وفاكهة مما يتخيرون- والا في الدباء) .. «فَمَا زِلْتُ أُحِبُّ الدُّبَّاءَ مِنْ يَوْمِئِذٍ (اخرجه الشيخان) .

​നബി ﷺ പാത്രത്തിൽ  നിന്ന് ചുരക്ക  തിരഞ്ഞുപിടിച്ച് തിന്നുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അനസ് (റ) പറഞ്ഞു: "അന്ന് മുതൽ ഞാൻ ചുരക്കയെ സ്നേഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്." (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

(ഭക്ഷണ കാര്യത്തിൽ തന്റെ മുന്നിൽ നിന്നുള്ളത് തിന്നലാണ് സുന്നത്ത്; പഴവർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഒഴികെ - പഴവർഗ്ഗങ്ങളിൽ ഇഷ്ടമുള്ളത് തിരഞ്ഞെടുക്കാം - ചുരക്കയിലും അപ്രകാരം തിരഞ്ഞെടുക്കാം).

​وَهَذَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ أَتَوْا سَلْمَى (خادمته صلّى الله عليه وسلم) وَسَأَلُوهَا أَنْ تَصْنَعَ لَهُمْ طعاما مما كان يعجب رسول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ [وتتمة الحديث هكذا: "فقالت: يا بني لا تشتهيه اليوم. فقالوا بل اصنعيه لنا، فقامت وطبخت شيئا من شعير وجعلته في قدر وصبت عليه شيئا من زيت وفلفل وتوابل وقربته إليهم ].

​ഇതാ ഹസൻ ബിൻ അലി (റ), അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബ്ബാസ് (റ), ഇബ്നു ജഅ്ഫർ (റ) എന്നിവർ നബി ﷺ യുടെ സേവകയായ സൽമ (റ) യുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന്, റസൂലുള്ളാഹി ﷺ ക്ക് ഏറെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു ഭക്ഷണം തങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടാക്കിത്തരാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. [ഹദീസിന്റെ ബാക്കി ഭാഗം ഇങ്ങനെയാണ്: അവർ പറഞ്ഞു: "മക്കളേ, ഇന്ന് നിങ്ങൾക്കത് കഴിക്കാൻ തോന്നുമാറില്ല." അവർ പറഞ്ഞു: "ഇല്ല, താങ്കൾ ഞങ്ങൾക്കായി അത് ഉണ്ടാക്കിത്തരിക തന്നെ വേണം." അങ്ങനെ അവർ എഴുന്നേറ്റ് കുറച്ച് ഗോതമ്പ് ഒരു പാത്രത്തിലാക്കി വേവിച്ച്, അതിൽ അൽപം എണ്ണയും കുരുമുളകും സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും ചേർത്ത് അവരുടെ മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു].

​وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَلْبَسُ النِّعَالَ السَّبْتِيَّةَ وَيَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ إِذْ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ نَحْوَ ذَلِك (رواه الشيخان).

​ഇബ്നു ഉമർ (റ) രോമം നീക്കം ചെയ്ത തോലുകൊണ്ടുള്ള ചെരുപ്പുകൾ ധരിക്കുകയും മഞ്ഞനിറം കൊണ്ട് ചായം പൂശുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു, കാരണം നബി ﷺ അപ്രകാരം ചെയ്യുന്നത് അവിടുന്ന് കണ്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. (ബുഖാരി, മുസ്ലിം).

​ وَمِنْهَا بُغْضُ مَنْ أَبْغَضَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَمُعَادَاةُ مَنْ عَادَاهُ، وَمُجَانَبَةُ مَنْ خَالَفَ سُنَّتَهُ وَابْتَدَعَ فِي دِينِهِ، وَاسْتِثْقَالُهُ كُلَّ أَمْرٍ يُخَالِفُ شَرِيعَتَهُ 

​അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ റസൂലിനെയും വെറുത്തവരെ വെറുക്കലും, അവരോട് ശത്രുത പുലർത്തിയവരോട് ശത്രുത കാണിക്കലും, അവിടുത്തെ ചര്യക്ക്  എതിര് നിൽക്കുകയും ദീനിൽ പുതിയ കാര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും (ബിദ്അത്ത്) ചെയ്തവരെ വെടിഞ്ഞുനിൽക്കലും, അവിടുത്തെ ശരീഅത്തിന് എതിരായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും ഭാരമായി കരുതലും  നബിﷺയെ സ്നേഹിക്കുന്നതിൻ്റെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്.

​قَالَ تَعَالَى: ﴿لَّا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ ۖ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ۚ أُولَٰئِكَ حِزْبُ اللَّهِ ۚ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ﴾ [سُورَةُ الْمُجَادَلَةِ: ٢٢]

അല്ലാഹു തആലാ പറഞ്ഞു: "അല്ലാഹുവിലും അന്ത്യദിനത്തിലും വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു ജനവിഭാഗം അല്ലാഹുവോടും അവന്റെ റസൂലിനോടും എതിർത്തുനിന്നവരുമായി സ്നേഹബന്ധം പുലർത്തുന്നതായി നിനക്ക് കാണാൻ സാധിക്കില്ല. അവർ (എതിർത്തുനിന്നവർ) തങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരോ, മക്കളോ, സഹോദരന്മാരോ, തങ്ങളുടെ കുടുംബക്കാരോ ആയാൽ പോലും. അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലാണ് അല്ലാഹു ഈമാൻ ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തിയിട്ടുള്ളത്. തന്റെ പക്കൽ നിന്നുള്ള ഒരു ആത്മീയ ബലം കൊണ്ട് അവൻ അവർക്ക് കരുത്തേകുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. താഴ്ഭാഗത്തു കൂടെ അരുവികൾ ഒഴുകുന്ന സ്വർഗ്ഗത്തോപ്പുകളിൽ അവരെ അവൻ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. അവരതിൽ ശാശ്വതരായിരിക്കും. അല്ലാഹു അവരെ പറ്റി തൃപ്തിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവർ അവനെ പറ്റിയും തൃപ്തിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അക്കൂട്ടരാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ സംഘം. അറിയുക! തീർച്ചയായും അല്ലാഹുവിന്റെ സംഘം തന്നെയാണ് വിജയം പ്രാപിച്ചവർ." (സൂറത്തുൽ മുജാദില: 22)

 [ശ്രദ്ധിക്കുക :

മാതാപിതാക്കൾ അവിശ്വാസികളായിരുന്നാൽപോലും അവരോട് നല്ലനിലക്കു സഹവസിക്കണമെന്നും, ശത്രുപക്ഷത്തുള്ളവരോട് നല്ല നിലയിൽ വർത്തിക്കണമെന്നും അല്ലാഹുവും റസൂലും ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതാണ്. ഇതും മേൽ പറഞ്ഞ ആയത്തിൽ ഉള്ള ആശയവും  പരസ്പര വിരുദ്ധമല്ല. യുദ്ധ സാഹചര്യത്തിലെ സമീപന രീതി വ്യത്യസ്തമാണ്.]

​وَهَؤُلَاءِ أَصْحَابُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ قَتَلُوا أَحِبَّاءَهُمْ، وَقَاتَلُوا آبَاءَهُمْ وَأَبْنَاءَهُمْ فِي مَرْضَاتِهِ (مِثَالٌ: أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ قَتَلَ وَالِدَهُ فِي بَدْرٍ، وَعُمَرُ قَتَلَ خَالَهُ الْعَاصَ، وَمُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ قَتَلَ أَخَاهُ).

​

നബി ﷺ-യുടെ തൃപ്തിക്കായി സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരെ വധിക്കുകയും, തങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാരോടും മക്കളോടും യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ചെയ്തവരാണ് അവിടുത്തെ സ്വഹാബികൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: അബൂ ഉബൈദ ബിൻ അൽ-ജർറാഹ് (റ) ബദ്ർ യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചു. ഉമർ (റ) തന്റെ അമ്മാവനായ ആസ്വിനെ വധിച്ചു. മുസ്അബ് ബിൻ ഉമൈർ (റ) തന്റെ സഹോദരനെയും വധിക്കുകയുണ്ടായി).

​وَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ: «لَوْ شِئْتَ لَأَتَيْتُكَ بِرَأْسِهِ» - يَعْنِي أَبَاهُ (رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ - عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ: الابْنُ مِنَ الصَّحَابَةِ الْمُخْلِصِينَ وَالْوَالِدُ كَانَ زَعِيمَ الْمُنَافِقِينَ).

അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബ്ദില്ലാഹി ബിൻ ഉബയ്യ് (റ) നബി ﷺ-യോട് പറഞ്ഞു: "താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുകയാണെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ (തന്റെ പിതാവിന്റെ) ശിരസ്സ് ഞാൻ താങ്കൾക്ക് മുമ്പിൽ ഹാജരാക്കാം." (ഇത് ബുഖാരി നിവേദനം ചെയ്തതാണ്. അബ്ദുല്ലാഹി ബിൻ അബ്ദില്ലാഹി ബിൻ ഉബയ്യ്: മകൻ നിഷ്കളങ്കനായ സ്വഹാബിയും, പിതാവ് മുനാഫിഖുകളുടെ  നേതാവുമായിരുന്നു).

​٨- وَمِنْهَا أَنْ يُحِبَّ الْقُرْآنَ الَّذِي أَتَى بِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَدَى بِهِ وَاهْتَدَى وَتَخَلَّقَ بِهِ حَتَّى قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: «كَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ» (فِي تَفْسِيرِ قَوْلِهِ تَعَالَى: ﴿وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ﴾ - سُورَةُ الْقَلَمِ آيَةُ ٤).

​8. നബി ﷺ കൊണ്ടുവരികയും, അതിലേക്ക് വഴികാണിക്കുകയും, അത് സ്വയം ഉൾക്കൊള്ളുകയും, തൻ്റെ ജീവിതാഭ്യസനമാക്കുകയും ചെയ്ത വിശുദ്ധ ഖുർആനിനെ സ്നേഹിക്കുക എന്നതും അവിടുത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളമാണ്. ആഇശ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: "അവിടുത്തെ സ്വഭാവം ഖുർആൻ ആയിരുന്നു" 

(അല്ലാഹു തആലായുടെ وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ "തീർച്ചയായും താങ്കൾ മഹത്തായ സ്വഭാവത്തിന്മേലാകുന്നു" എന്ന സൂറത്തുൽ ഖലമിലെ 4-ാം വചനത്തിൻ്റെ തഫ്സീറിൽ പറഞ്ഞത്).

​وَحُبُّهُ لِلْقُرْآنِ تِلَاوَتُهُ، وَالْعَمَلُ بِهِ، وَتَفَهُّمُهُ، وَيُحِبُّ سُنَّتَهُ وَيَقِفُ عِنْدَ حُدُودِهَا.

​

ഖുർആനിനോടുള്ള സ്നേഹമെന്നാൽ അത് പാരായണം ചെയ്യലും, അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കലും, അത് ഗ്രഹിക്കലുമാണ്. ഒപ്പം അവിടുത്തെ സുന്നത്തിനെ സ്നേഹിക്കലും അതിന്റെ പരിധികൾ പാലിക്കലുമാണ്.

​قَالَ سَهْلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ: "عَلَامَةُ حُبِّ اللَّهِ: حُبُّ الْقُرْآنِ، وَعَلَامَةُ حُبِّ الْقُرْآنِ: حُبُّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَعَلَامَةُ حُبِّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: حُبُّ السُّنَّةِ، وَعَلَامَةُ حُبِّ السُّنَّةِ: حُبُّ الْآخِرَةِ، وَعَلَامَةُ حُبِّ الْآخِرَةِ: بُغْضُ الدُّنْيَا، وَعَلَامَةُ بُغْضِ الدُّنْيَا: أَلَّا يَدَّخِرَ مِنْهَا إِلَّا زَادًا وَبُلْغَةً إِلَى الْآخِرَةِ".

(كَمَا قَالَ أَبُو الْعَتَاهِيَةِ: يَكْفِيكَ مِمَّا تَبْتَغِيهِ الْقُوتُ ... مَا أَكْثَرُ الْقُوتِ لِمَنْ يَمُوتُ)

സഹ്ല് ബിൻ അബ്ദില്ലാഹ് (റ) പറഞ്ഞു: "അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളം ഖുർആനിനെ സ്നേഹിക്കലാണ്. ഖുർആനിനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളം നബി ﷺ-യെ സ്നേഹിക്കലാണ്. നബി ﷺ-യെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളം അവിടുത്തെ ചര്യയെ സ്നേഹിക്കലാണ്. നബിചര്യയെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളം പരലോകത്തെ സ്നേഹിക്കലാണ്. പരലോകത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നതിന്റെ അടയാളം ദുനിയാവിനോടുള്ള വിരക്തിയാണ് . ദുനിയാവിനോടുള്ള വിരക്തിയുടെ അടയാളം പരലോകത്തേക്കുള്ള വഴിയമ്പലമെന്നോണം ജീവിക്കാൻ ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ മാത്രമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ശേഖരിച്ചുവെക്കാതിരിക്കലാണ്."

(അബുൽ അത്വാഹിയ പാടിയതുപോലെ:

يَكْفِيكَ مِمَّا تَبْتَغِيهِ الْقُوتُ ... مَا أَكْثَرُ الْقُوتِ لِمَنْ يَمُوتُ

 "നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതിൽ ജീവിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം ( വിഭവം ) മാത്രം നിനക്ക് മതിയാകും - മരിക്കാൻ പോകുന്നവന് അതിൽ കൂടുതൽ ആവശ്യമില്ലല്ലോ!").

​وَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: «لَا يَسْأَلُ أَحَدٌ عَنْ نَفْسِهِ إِلَّا الْقُرْآنَ، فَإِنْ كَانَ يُحِبُّ الْقُرْآنَ فَهُوَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ» (وَالْحَدِيثُ رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي الْأَدَبِ وَابْنُ الضُّرَيْسِ فِي فَضْلِ الْقُرْآنِ).

ഇബ്‌നു മസ്ഊദ് (റ) പറഞ്ഞു: "

"അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ബന്ധത്തിൽ,

തന്റെ സ്വന്തം അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച്  ആരും ഖുർആനിനെ സംബന്ധിച്ച് തൻ്റെ നിലപാട് എന്ത് എന്നതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ചോദിച്ച് അറിയേണ്ടതില്ല. അവൻ ഖുർആനിനെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും അവൻ അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ റസൂലിനെയും സ്നേഹിക്കുന്നവനാണ്." (ഈ ഹദീസ് ബൈഹഖി 'അൽ-അദബ്' ലും ഇബ്നുദ് ദുറൈസ് 'ഫളാഇലുൽ ഖുർആൻ' ലും നിവേദനം ചെയ്തതാണ്).

وَمِنْ عَلَامَاتِ حُبِّهِ لِلنَّبِيِّ ﷺ:

​٩- شَفَقَتُهُ عَلَى أُمَّتِهِ وَنُصْحُهُ لَهُمْ، وَسَعْيُهُ فِي مَصَالِحِهِمْ، وَرَفْعُ الْمَضَارِّ عَنْهُمْ؛ كَمَا كَانَ ﷺ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُوفًا رَحِيمًا.

​നബി ﷺ യോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്:

(​9)നബി ﷺ സത്യവിശ്വാസികളോട് കനിവുള്ളവരും ദയാലുവും ആയിരുന്നതുപോലെ അവിടുത്തെ ഉമ്മത്തിനോട് കരുണ കാണിക്കലും, ഉമ്മത്തിനോട്  ഗുണകാംക്ഷ ഉണ്ടാകലും, ഉമ്മത്തിൻ്റെ നന്മകൾക്കായി പ്രയത്നിക്കലുംഉമ്മത്തിലെ അംഗങ്ങളിൽ  നിന്ന് ദ്രോഹങ്ങൾ / പ്രയാസങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിക്കൊടുക്കലും.

​وَمِنْ عَلَامَةِ تَمَامِ مَحَبَّتِهِ:

​١٠- زُهْدُ مُدَّعِيهَا فِي الدُّنْيَا، وَإِيثَارُهُ الْفَقْرَ وَاتِّصَافُهُ بِهِ (وَسُئِلَ الزُّهْرِيُّ عَنِ الزُّهْدِ فَقَالَ: «هُوَ أَنْ لَا يَغْلِبَ الْحَلَالُ شُكْرَهُ، وَلَا الْحَرَامُ صَبْرَهُ»).

​അവിടുത്തോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയുടെ അടയാളങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ്:

(​10) അവിടുത്തോട് മഹബ്ബത്ത് ഉണ്ട് എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നവൻ ഐഹികലോകത്തോട് അനാസക്തി (സുഹ്ദ്) കാണിക്കലും, ലാളിത്യത്തിന്/ദാരിദ്ര്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകി അതിനാൽ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടലുമാകുന്നു. [സുഹ്ദിനെക്കുറിച്ച്  സുഹ്‌രി (റ )യോട് ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഹലാലായ കാര്യങ്ങൾ ഒരാളുടെ അല്ലാഹുപോടുള്ള  നന്ദിയെ ഇല്ലാതാക്കാതിരിക്കലും, ഹറാമായ കാര്യങ്ങൾ അവന്റെ ക്ഷമയെ ഇല്ലാതാക്കാതിരിക്കലുമാണത്"].

​وَقَدْ قَالَ ﷺ لِأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ: «إِنَّ الْفَقْرَ إِلَى مَنْ يُحِبُّنِي مِنْكُمْ أَسْرَعُ مِنَ السَّيْلِ مِنْ أَعْلَى الْوَادِي أَوْ الْجَبَلِ إِلَى أَسْفَلِهِ» (رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَحَسَّنَهُ).

​അബൂ സഈദ് അൽ ഖുദ്രി (റ) യോട് നബി ﷺ പറയുകയുണ്ടായി: «തീർച്ചയായും നിങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവനിലേക്ക് ലാളിത്യവും ദാരിദ്ര്യവും എത്തുന്നത്, താഴ്‌വരയുടെയോ മലയുടെയോ മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് കുത്തിയൊഴുകുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടത്തേക്കാൾ വേഗത്തിലായിരിക്കും» (തിർമിദി നിവേദനം ചെയ്തതും ഹസൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതുമായ ഹദീസ്).

​وَفِي حَدِيثِ عَبْدِ اللهِ بْنِ مُغَفَّلٍ: قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ ﷺ: «يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي أُحِبُّكَ». فَقَالَ: «انْظُرْ مَا تَقُولُ». قَالَ: «وَاللهِ إِنِّي أُحِبُّكَ» - ثَلَاثَ مَرَّاتٍ -. قَالَ: «إِنْ كُنْتَ تُحِبُّنِي فَأَعِدَّ لِلْفَقْرِ تِجْفَافًا» (أَيْ أَعِدَّ لِلْفَقْرِ)، ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ أَبِي سَعِيدٍ بِمَعْنَاهُ (أَيْ قَالَ: إِنَّ الْفَقْرَ إِلَى مَنْ يُحِبُّنِي مِنْكُمْ أَسْرَعُ مِنَ السَّيْلِ مِنْ أَعْلَى الْوَادِي).

​അബ്ദുള്ളാഹിബ്‌നു മുഗഫ്ഫൽ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്ന ഹദീസിൽ ഇപ്രകാരമുണ്ട്: ഒരാൾ നബി ﷺ യോട് പറഞ്ഞു: "അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലേ, ഞാൻ അങ്ങയെ സ്നേഹിക്കുന്നു." അപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: "നീ എന്താണ് പറയുന്നതെന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ." അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "അല്ലാഹുവാണെ, ഞാൻ അങ്ങയെ സ്നേഹിക്കുന്നു" (മൂന്ന് തവണ ഇത് ആവർത്തിച്ചു). അപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: "നീ എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ദാരിദ്ര്യത്തിനായി കവചമൊരുക്കിക്കൊള്ളുക" (അതായത് പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് തയ്യാറായിരിക്കുക). തുടർന്ന് അബൂ സഈദ് (റ) വിന്റെ ഹദീസിന് സമാനമായ ആശയത്തിൽ അവിടുന്ന് സംസാരിച്ചു (അതായത്: എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവനിലേക്ക് ദാരിദ്ര്യം എത്തുന്നത് താഴ്‌വരയുടെ മുകളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടത്തേക്കാൾ വേഗത്തിലായിരിക്കും എന്ന് അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു).